Nhà cho người nước ngoài thuê

Một thị trường đang… bối rối!
Cũng như mọi dịch vụ kinh doanh thời thượng khác, cho người nước ngoài thuê nhà đang là mối lợi thu hút ngày càng nhiều người nhập cuộc. Tuy nhiên, quy luật “trâu chậm uống nước đục” và sự đổi thay chính sách từ phía nhà nước luôn luôn là những “ổ gà” khiến nhiều người… vấp ngã khi hăng hái lao vào lãnh vực này!
Một người ăn khoai, trăm người vác mai!
Vài năm gần đây, nguồn lợi béo bở thu được từ dịch vụ cho người nước ngoài thuê nhà đã khiến thị trường này ngày càng phát triển. Nhiều gia đình ở thành phố Hồ Chí Minh đã đầu tư tiền bạc xây nhà mới hoặc sửa chữa, tân trang lại nhà đang ở để cho thuê, lấy trước một, hai năm tiền nhà rồi mua một căn nhà khác hoặc “chịu khó” ở trọ. Số người nước ngoài đến Việt Nam làm ăn và sinh sống càng đông, các công ty, văn phòng đại diện nước ngoài ngày càng nhiều, nhu cầu thuê nhà, biệt thự ở những khu trung tâm thành phố càng cao. Một hợp đồng thuê nhà trung bình khoảng 3.000 USD/tháng, ứng trước tiền nhà một năm. Còn những ngôi nhà, biệt thự lớn thì giá cho thuê từ 5.000 đến 15.000 USD/tháng, nếu lấy trước được hai năm tiền nhà thì chủ nhà có thể đầu tư xây được một ngôi biệt thự khác. Đó là chưa kể, khi thuê nhà, hầu hết khách thuê đều bỏ thêm tiền sửa chữa và trang trí nội thất lại theo ý mình với chi phí vài ngàn đến hàng chục ngàn đô la. Với những gia đình hoặc cơ quan đem nhà của nhà nước cho thuê lại thì mối lợi càng lớn.
Tuy nhiên, cũng vì quá nhiều người đổ xô vào đầu tư nên gần đây thị trường này có nhiều biến động và có chiều hướng chựng lại. Ngoài quỹ nhà tư nhân do nhiều gia đình đầu tư xây dựng mới và nâng cấp, còn có sự tham gia của không ít nhà khách, khách sạn mi ni vắng khách đã ngừng hoạt động để chuyển sang cho người nước ngoài thuê. Cung vượt cầu đã khiến giá cho thuê nhà trong khu vực tư nhận sụt giảm trung bình 30%. Có một gia đình đầu tư xây dựng mới một căn nhà hai tầng trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (quận Bình Thạnh) với mục đích cho thuê khoảng 2.000USD/tháng, nhưng sau nửa năm trời cũng chưa kiếm được khách. Người khách mới nhất là trưởng bộ phận kinh doanh một công ty dược của Đức chỉ trá giá thuê … 500USD/tháng, trong khi chủ nhà cố nèo cho được 600USD.
Trong khi đó, các khu nhà cho người nước ngoài thuê như An Phú, Saigon Village và nhiều khu khác như Cộng Hòa, Bàu Cát… giá cho thuê vẫn tăng cao hơn giá quy định tối thiểu. Ví dụ: khu nhà An Phú hai năm trước giá cho thuê một ngôi biệt thự khoảng 3.000 USD/tháng thì năm nay đã tăng lên 4.000 đến 5.500 USD/tháng vẫn không còn chỗ để thuê. Ông Nguyễn Thuận Hòa – phó giám đốc xí nghiệp nhà của công ty dịch vụ cơ quan nước ngoài – cho biết: “giá nhà cho người nước ngoài thuê sắp tới sẽ tăng ít nhất 20%. So với giá thuê tại các cao ốc văn phòng hiện nay khoảng 35 đến 40 USD một mét vuông, thì giá nhà phố, biệt thự cho thuê từ 15 đến 20 USD/m2 vẫn còn rẻ!”.
Một phen thay đổi… chính sách
Trước đây, thành phố Hồ Chí Minh có bốn đơn vị nhà nước được phép làm môi giới và quản lý dịch vụ cho người nước ngoài thuê nhà là công ty dịch vụ cơ quan nước ngoài, công ty quản lý – kinh doanh nhà, công ty đầu tư kinh doanh nhà và công ty dịch vụ Dầu Khí Sài Gòn. Mọi hợp đồng cho người nước ngoài thuê nhà đều phải ký qua bốn đơn vị này với phí dịch vụ 6% (sau đó xuống 4% và hiện nay chỉ còn 2%), cộng với 10% thuế doanh thu và 15% thuế lợi tức thì chủ cho thuê còn được hưởng 73%. Ông Dương Lành – trưởng phòng đăng bộ sở nhà đất thành phố Hồ Chí Minh cho biết tính đến nay, sở nhà đất đã cấp khoảng 1.500 giấy phép cho người nước ngoài thuê nhà.
Thế nhưng, nghị định 56/CP do chính phủ ban hành ngày 18 /9/1995 đã cho phép tư nhân được quyền ký hợp đồng trực tiếp với khách thuê. Vì vậy, nhiều chủ nhà sau khi thanh lý hợp đồng đã không đăng ký tiếp tục cho thuê qua đơn vị dịch vụ, thậm chí một số chủ còn xin thanh lý hợp đồng trước thời hạn với nhiều lý do. Các đơn vị dịch vụ đều sụt giảm số hợp đồng nhà cho người nước ngoài thuê. Từ đầu năm đến nay, số hợp đồng ký qua công ty đầu tư kinh doanh nhà chỉ bằng 30% cùng kỳ năm ngoái, còn công ty quản lý kinh doanh nhà chỉ nhận được… 14 hợp đồng. Hậu quả của việc này, theo trưởng phòng kinh doanh của công ty đầu tư kinh doanh nhà:
Ký hợp đồng qua các đơn vị dịch vụ, dù hai bên có thỏa thuận thế nào cũng phải dựa trên giá tối thiểu do nhà nước quy định. Hiện nay, chủ nhà được ký hợp đồng trực tiếp nên đã gây ra tình trạng phá giá. Một số chủ cho rằng “nếu cứ áp dụng đúng giá nhà nước thì khó cho thuê” nên hạ giá xuống. Ví dụ một căn nhà với diện tích theo giá quy định khoảng 3.000 USD/tháng mà chỉ thỏa thuận được với khách 2.000 USD/tháng. Thì hai bên sẽ làm hợp đồng thỏa thuận cho thuê diện tích ít hơn trong khi thực chất là giao cả căn!
Sự thay đổi chính sách của nhà nước cũng tác động đến một bộ phận khác: những gia đình và cơ quan đem cho thuê lại nhà thuộc sở hữu nhà nước. Ông Nguyễn Thuận Hòa cho biết:
Ngày 8/3/1996, phó thủ tướng Phan Văn Khải đã ký quyết định số 1055/QHQT về việc thực hiện các hợp đồng cho người nước ngoài thuê nhà thuộc sở hữu nhà nước từ sau ngày 1/4/1996. Theo đó, sau ngày 1/4/1996, không được phép hco thuê nhà thuộc sở hữu nhà nước. Những cơ quan, cá nhân đang cho người nước ngoài thuê lại nhà sở hữu nhà nước đến thời điểm 1/4/1996 mà chưa hết hạn thì được tiếp tục thực hiện đến hết hợp đồng, nhưng chủ cho thuê chỉ được hưởng 15% giá trị hợp đồng nếu là cơ quan, tổ chức và 20% đối với cá nhân kể từ ngày ban hành nghị định 56/CP.
Nhiều cơ quan nước ngoài đang chạy đôn, chạy đáo để tìm thuê trụ sở mới khi hợp đồng thuê nhà sở hữu nhà nước sắp hết hạn.
Trong khi đó, một số gia đình lại đang dở khóc dở cười vì mới cho thuê nhà (sở hữu nhà nước) được một năm trong khi hợp đồng nhà được ký từ 2 đến 5 năm. Họ cho thuê căn nhà lấy tiền trước để mua nhà khác, nay phải bán nhà đi ở phòng trọ rẻ tiền chờ hết hạn hợp đồng. Có gia đình đông người còn thuê lại hai, ba chỗ để ở trong khi 20% giá trị hợp đồng chỉ đủ trả tiền nhà thuê lại. Một gia đình cho thuê nhà để lấy tiền cho con học đại học ở Nga cũng lo âu – “có lẽ phải gọi con về vì không có tiền trả nữa”!
Dẫu sao thì nguồn nhà thuộc sở hữu nhà nước không còn được phép cho thuê cũng không làm thị trường nhà biến động về cung, vì nguồn nhà tư nhân cho thuê ngày càng tăng. Vấn đề hiện nay là nhà cho thuê ký qua công ty dịch vụ thì giá thuê được thực hiện thống nhất và tiền thuế được nộp về cục thuế thành phố, trong khi cá nhân ký hợp đồng trực tiếp thì nộp thuế tại phòng thuế của quận. Trong tình hình cạnh tranh và hạ giá cho thuê này, ai bảo đảm nhà nước có thể thu được đúng và đủ tiền thuế? Có thể kiểm tra, ngăn chặn được việc khai gian diện tích cho thuê để trốn thuế trong khi việc đánh thuế vẫn tính trên giá quy định tối thiểu của nhà nước (ban hành ngày 13/5/1992 tại thông tư 03/TTLB của bộ tài chính và ủy ban vật giá nhà nước)?
Đỗ Ngọc – Phụ Nữ – Hội Liên Hiệp Phụ Nữ Tp.Hồ Chí Minh – Số 59 – 1996

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *