Một số phương pháp dùng nhân sâm

Những năm gần đây, các sản phẩm chế từ nhân sâm đã ồ ạt nhập vào nước ta. Một số hãng thuốc đã đưa ra những lời quảng cáo khuyếc trương quá mức, khiến cho không ít người đã lạm dụng nhân sâm trong sinh hoạt hàng ngày; trên thực tế đã có những trường hợp phát sinh tai biến, do sử dụng nhân sâm bừa bãi.
Nhân sâm vốn là một vị thuốc được y học phương Đông coi là “đại bổ”. Khoa học hiện đại cũng đã xác nhận tác dụng kỳ diệu và phát hiện thêm nhiều tác dụng mới của nhân sâm. Tuy nhiên, dù sao thì nhân sâm vẫn là một vị thuốc – phải sử dụng đúng phương pháp mới có thể phát huy được tác dụng tốt và tránh được các hậu quả đáng tiếc. Sau đây chúng tôi xin giới thiệu một số cách áp dụng cụ thể và những điều kiêng kỵ khi sử dụng nhân sâm.
1. Sử dụng để bồi dưỡng cơ thể.
+ Pha trà uống: nhân sâm thái thành các lát mỏng, mỗi lần dùng 1 – 2g, cho vào ấm, đổ nước sôi vào như là pha trà uống, sau 5 phút có thể rót ra uống dần như uống trà. Có thể hãm vài lần như vậy, sau khi thấy mùi vị đã nhạt thì lấy bã ra nhai và nuốt dần.
+ Sâm tán bột: sâm đem sấy khô, tán mịn, mỗi lần dùng 1 – 2g, có thể dùng bột sâm pha nước uống hoặc uống trực tiếp bột sâm và chiêu bằng nước đã đun sôi
Hai cách kể trên thường áp dụng đối với chứng “khí hư” trong Đông y – người mệt mỏi, hay vã mồ hôi, thở yếu, chuyển hóa cơ bản kém.
+ Ngậm tan: Đem sâm thái thành lát thật mỏng, mỗi lần ngậm một lát cho đến khi mềm nát thì nuốt dần, ngày nuốt 3 – 4 lát.
Cách dùng này thường áp dụng với người mắc bệnh lâu ngày, mệt mỏi, kém ăn, phổi yếu, thở gấp, ho suyễn.
+ Sắc uống: Nhân sâm thái lát, mỗi ngày dùng 5 – 10g, sắc kỹ với nước, pha thêm 20 – 30g đường vào, chia thành nhiều lần uống và ăn cả cái. Trường hợp dùng để cấp cứu: tăng sâm lên 30-60g sắc uống hết ngay trong một lần.
Cách này thường dùng trong trường hợp cơ thể suy yếu nặng, sau phẫu thuật bị mất nhiều máu, cấp cứu lúc lâm nguy.
+ Nấu cháo ăn: Nhân sâm 3g, thái lát, sắc kỹ một lúc với nước, sau đó cho thêm gạo và nấu thành cháo ăn.
Cách dùng này có tác dụng bổ dưỡng, thích hợp với những người mắc các chứng bệnh mạn tính đường tiêu hóa và người già cơ thể suy yếu, răng hỏng nhiều.
+ Sâm hấp với trứng gà: trứng gà một quả, khoét 1 lỗ nhỏ ở đỉnh, cho 1 – 2g bột nhân sâm vào, trộn đều lấy một miếng giấy thấm nước cho ướt để dán kín lại rồi đem hấp chín. Mỗi ngày dùng 1 lần.
Cách dùng này thường áp dụng để bồi bổ cơ thể đối với những người mắc các bệnh mạn tính.
+ Sâm hầm với gà: gà mái 1 con (gà chân đen càng tốt), sau khi làm sạch lông và tạp chất, mổ bụng cho 5 – 10g sâm thái lát vào rồi khâu kín lại; hầm chín, ăn thịt, sâm và nước; mỗi tuần 1 – 2 lần.
Cách dùng này thường áp dụng để bồi bổ cơ thể phụ nữ sau thời kỳ sinh đẻ.
2. Những trường hợp không nên dùng
+ Người khỏe mạnh không nên dùng nhân sâm.
Người khỏe mạnh mà dùng sâm cũng giống như ngôi nhà đang vững chắc lại đem cấy thêm cột vào. Không có bệnh mà dùng sâm có thể làm huyết áp tăng cao, miệng khô lưỡi rát, đại tiện táo, chảy máu mũi và rối loạn chức năng nội tạng.
+ Người bị cao huyết áp và sơ mỡ động mạch không nên dùng nhân sâm.
Trong sâm có một số chất có tác dụng chống phân giải chất béo, ví dụ như aspartic acid, arginine… Do đó, khi dùng sâm, quá trình tích mỡ ở một số cơ quan và thành mạch máu sẽ có thể gia tăng, như vậy có thể gây nguy hiểm đối với người cao huyết áp và xơ mỡ động mạch.
+ Phụ nữ đang mang thai nói chung không nên dùng nhân sâm.
Theo quan niệm của Đông y học, phụ nữ khi có thai nói chung không nên sử đến phương pháp “đại bổ”. Nếu dùng quá nhiều các thứ thuốc bổ như nhân, long nhãn, gà hầm… có thể sinh ra một số chứng bệnh ở tỳ vị, trở nên phiền táo, trong miệng mọc mụn… Ăn uống cần có đủ chất, nhưng không nên tiến hành bổ dưỡng quá nhiều, tạo sự dư thừa, gây cản trở trong quá trình chuyển hóa và nuôi dưỡng thai nhi.
+ Không nên dùng sâm bừa bãi đối với trẻ em.
Trong sâm có một số thành phần như panacen, panaquillon, panaxin, paxax, sapogenol… có thể gây ngộ độc. Trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh, do cơ thể vẫn còn non yếu nên rất dễ trúng độc. Trẻ bị ngộ độc sâm, thường có các triệu chứng: hay kêu khóc, quấy nhiễu không yên, mặt nhợt nhạt xuất hiện các vết tím bầm, co quắp, thở gấp, tim đập chậm, nôn mửa v.v… Cho nên, khi sử sâm đối với trẻ em, cần có sự hướng dẫn cẩn thận của thầy thuốc. Chớ nên cho trẻ uống sâm để “giải nhiệt”!
3. Giải độc nhân sâm
Đối với các phản ứng nhiễm độc nhân sâm, trường hợp nhẹ chỉ cần ngừng sử dụng là cơ thể sẽ dần dần hồi phục. Trường hợp nặng phải đưa ngay đến bệnh viện cấp cứu. Trường hợp ngộ độc nhẹ, có thể dùng củ cải hoặc hạt cũ cải giã nát sắc uống, cũng mang lại hiệu quả nhất định.
Theo “Gia đình Trung y dược”
Thái Hư – Thế giới Phụ nữ – Báo Phụ nữ Việt Nam – Hà Nội – Số 24 – 1997

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *